KOTWICA, FALA czy WYSPA? Jak styl przywiązania przekłada się na relacje miłosne

Grudzień i nadchodzące święta Bożego Narodzenia to czas, kiedy spotykamy się w rodzinnym gronie. Rodzina, a zwłaszcza rodzice to niesłychanie ważne dla nas osoby, które zwykle miewają największy wpływ na to kim, i jacy jesteśmy. To właśnie od nich otrzymujemy nasz posag relacji, którego jedną z integralnych części jest nasz styl przywiązania.

Czym jest styl przywiązania?

Według Charlesa Carvera i Michaela Scheiera styl przywiązania to „stopień poczucia zaufania i bezpieczeństwa w związkach interpersonalnych, który kształtuje się w okresie niemowlęctwa i zdaje się wpływać na zachowanie interpersonalne przez całe życie”. Co za tym idzie, styl przywiązania jakim darzyliśmy nasze matki czy inne, bardzo bliskie, opiekujące się nami w niemowlęctwie osoby, może mieć bezpośredni wpływ na to, jakie są nasze bliskie relacje w dorosłym życiu.

Jak dowiedzieć się jaki masz styl przywiązania?

Pomocne będzie, jeśli myśląc o własnym dzieciństwie, zastanowisz się, czy przytrafiały ci się któreś z poniższych sytuacji:

  1. Czy moi opiekunowie byli wrażliwi na moje potrzeby?
  2. Bardzo często całkowicie błędnie odczytywali czego potrzebuję?
  3. Czy często zostawiano mnie samej/samemu sobie?
  4. Czy traktowano mnie z szacunkiem i pozwalano na własną inicjatywę?
  5. Czy byłam/byłem obiektem na pokaz, którym się chwalono, a potem odstawiano, gdy już nie była/byłem potrzebna/y?
  6. Czy oczekiwano ode mnie, że będę zaspokajać przede wszystkim potrzeby moich opiekunów zamiast moje własne?
  7. Czy oczekiwano ode mnie, bym brała/brał na siebie zadanie zarządzania emocjami czy poczuciem własnej wartości moich opiekunów?
  8. Czy oczekiwano ode mnie, że szybko dorosnę, będę samowystarczalna/y i przestanę być problemem?

Odpowiedź twierdząca w przypadku 1 i 4, może świadczyć o tym, że jesteś KOTWICĄ. Jeśli tak odpowiedziałaś/eś na pytanie 3 i 8 może sugerować to, że jesteś WYSPĄ, a jeśli na pozostałe pytania, że FALĄ.

KOTWICA, WYSPA czy FALA, to metaforyczne wyobrażenia jakie na różne style przywiązania zaproponował amerykański psychoterapeuta Stan Tatkin w swojej publikacji „Oprogramowanie służące miłości”

Gdybyśmy mieli operować pojęciami psychologicznymi to byłby to styl bezpieczny, styl unikający oraz styl ambiwalentno-lękowy.

Style te zostały opracowane na podstawie wyników badań, które zostały spopularyzowane przez Johna Bowbly’ego, a dzięki swej prostocie zyskały ogromna popularność na całym świecie.

Jak jest charakterystyka każdego z powyższych stylów?

KOTWICA” – BEZPIECZNY STYL PRZYWIĄZANIA

KOTWICA obrazuje styl przywiązania oparty na poczuciu bezpieczeństwa, to tzw. BEZPIECZNY STYL PRZYWIĄZANIA.

KOTWICE charakteryzuje dosyć duży poziom odczuwanego szczęścia. Kotwica jako dziecko ufa opiekunom, czuje się bezpiecznie. Wie, że może liczyć na rodziców. Dzięki temu naturalne jest dla niego poczucie, iż jest warte troski i miłości. Ma odwagę do nawiązywania bliskich kontaktów z innymi. Nie obawia się opuszczenia przez bliskich. Dorośli z tym stylem przywiązania mają największą szansę na tworzenie trwałych, zdrowych relacji z innymi. Swoich rodziców wspominają jako troskliwych i uczuciowych. Przyciągają innych dzięki swojej miłości do ludzi oraz sile charakteru, która daje oparcie w trudnych chwilach. Są elastyczne, dzięki czemu łatwo się przystosowują do zmiennych warunków. Radzą sobie z podejmowaniem decyzji oraz ponoszeniem ich konsekwencji.

Dla KOTWIC idealne trwałe związki, to takie, które są źródłem wzajemnego szacunku, satysfakcji oraz wsparcia. Nie pociągają ich niedostępni, zimni partnerzy ani relacje pozbawione wzajemności i poczucia bezpieczeństwa. Szybko dążą do naprawienia szkód i nieporozumień, jeśli pojawią się one miedzy nimi a ich partnerami. Nie rezygnują ze związku przy pierwszych oznakach kryzysu albo kiedy poczują się sfrustrowani. Radzą sobie nawet z tak trudnymi sytuacjami, jakie niesie ze sobą trwanie w związku, które dla osób w innym stylem przywiązania są nie do rozwiązania.

KOTWICE podsumowując:

  • Są to osoby z wysokim poczuciem bezpieczeństwa.
  • Ogólnie są szczęśliwymi ludźmi.
  • Chcą się angażować i w pełni dzielić życie z drugą osobą.
  • Łatwo się przystosowują do wymagań sytuacji.
  • Troszczą się o siebie i swoje związki.
  • Jeśli związek przechodzi trudne czasy, nie rezygnują z niego.

WYSPA”– UNIKAJĄCY STYL PRZYWIĄZANIA

WYSPA to symbol lękowo-unikającego stylu przywiązania. Osoby z tym stylem są bardzo stabilne emocjonalnie oraz mało absorbujące. Tworzy się on w sytuacji, gdy opiekun nie poświęcał zbytniej uwagi dziecku, karał je za próby nawiązania kontaktu fizycznego. Dziecko miało poczucie odrzucenia przez opiekuna. W takiej sytuacji nauczyło się ignorować i unikać rodzica. Taka osoba w dorosłym życiu czuje się skrępowana bliskością, jest nieufna w stosunku do innych, zaprzecza potrzebie więzi. Jednocześnie może mieć skłonność do przelotnych relacji seksualnych czy pracoholizmu. Tak wychowywane dziecko w dorosłym życiu wspomina rodziców jako krytycznych i wymagających. Można im zaufać i na nich polegać, one zaś lubią polegać przede wszystkim na sobie. Sytuacje bliskości nie są dla nich zbyt komfortowe i wiążą się z dość dużą dawką stresu interpersonalnego.

Lubią mieć swoja przestrzeń, zarówno fizyczną jak i mentalną. Źle znoszą próby wtargnięcia do niej, nawet bardzo bliskich i kochanych osób.

WYSPY mają skłonność do patrzenia w przyszłość i unikania analizowania obecnych konfliktów w relacji czy relacjach przeszłych, w tym także relacji z własnego dzieciństwa. Uważają, że rozgrzebywanie starych historii niczemu nie służy. Powoduje to, że WYSPY często idealizują lub demonizują swoją przeszłość i nie są w stanie podać żadnych szczegółów. To powoduje, że często powielają stare błędy w kolejnych związkach, a w obliczu sytuacji trudnych nie próbują szukać rozwiązania, lecz zamykają się w swej bezpiecznej przestrzeni. Bez pomocy wyrozumiałego partnera nie są w stanie przezwyciężyć lęku przed bliskim i intymnym związkiem, dlatego największe szanse na zbudowanie owocnej relacji WYSPY mają z KOTWICAMI.

WYSPY podsumowując:

  • Są osobami stabilnymi emocjonalnie.
  • Niezależne i polegające na sobie. Potrafią dobrze o siebie zadbać.
  • Wydajne i twórcze, szczególnie, kiedy da im się swobodę.
  • Mało wymagające.
  • Bywają skrępowane bliskością innych ludzi, przy zbliżaniu się do innych rośnie napięcie.
  • W dorosłych związkach mają skłonność do unikania intymności, poczucia frustracji, nudy.
  • Zaprzeczają potrzebie więzi, mogą mieć silną skłonność do przelotnych związków seksualnych i nadmiernego koncentrowania się np. na pracy zawodowej.
  • W trudnych chwilach wyspy wolą po prostu zniknąć.

FALA” – LĘKOWO – AMBIWALENTNY STYL PRZYWIĄZANIA

FALA symbolizuje lękowo-ambiwalentny styl przywiązania. Osoby o tym stylu są niezwykle czułe i wrażliwe oraz oddane ukochanym osobom. Mogą jednak mieć trudności w budowaniu i utrzymywaniu stałych bliskiej więzi. Ten styl więzi tworzy się w sytuacji, gdy dziecko nie wie, czy matka przybędzie z pomocą, gdy ono płacze, czy może je wówczas zostawi. Takie dzieci mają silną potrzebę przebywania przez cały czas z opiekunem. Gwałtownie protestują przy rozstaniu. Sama perspektywa, że zostaną bez opiekuna, budzi w nich silny lęk. Gdy rodzic wraca, okazują potrzebę kontaktu, ale także gniew i złość. Jako dorośli często czują, że nie zasługują na miłość. Mają skłonności do zatracania się w namiętności, miłości od pierwszego wejrzenia, a także do chwiejnych nastrojów. Żeby zrozumieć co odczuwają FALE należy popatrzeć na ocean, którego FALE są nieustannie w ruchu w górę i w dół, raz pędzą w kierunku lądu a zaraz potem w stronę przeciwną. Podobnie sprawa się ma z emocjami osób o lękowo-ambiwalentnym stylu przywiązania.

Pragną one być blisko, a jednocześnie tej bliskości się boją. Ciągle miotają się między poczuciem, że są pożądane i że są odrzucane. Będąc w relacji FALA boi się, że jest to tylko kwestią czasu, aż związek się zepsuje lub partner ją porzuci. W związku z tym często wyznaje zasadę, że „Lepiej odrzucić niż zostać odrzuconym, lepiej odejść, niż zostać pozostawionym samemu sobie”. Przez to FALE nie budują żadnego poczucia trwałości, zadowolenia czy bezpieczeństwa.

Związki z FALAMI charakteryzują się dużą dawką dramaturgii, ale partner z bezpiecznym stylem przywiązania może pomóc przezwyciężać te trudności.

FALA podsumowując:

  • Są uczuciowymi i bardzo wrażliwymi osobami.
  • Miewają zmienne nastroje, których zmienność nasila się jeszcze bardziej w stresie.
  • Osoby o tym stylu są przekonane, że inni mają trudności i opory w zbliżaniu się do nich.
  • Często martwią się o to, czy są kochani naprawdę i czy ich związek jest trwały. Jednocześnie żywią lęk o to, że ich pragnienie całkowitego zespolenia się z partnerem może go odstraszyć.
  • Mają skłonność do krańcowej namiętności, która nosi cechy obsesji, miłości od pierwszego wejrzenia i huśtawki emocjonalnej
  • Są bardzo zazdrosne i przekonane, że partner ich nie docenia (a także, że są niedoceniane przez inne ważne osoby – np. współpracowników).
  • Są hojne i lubiące dawać.
  • Skupione na dbaniu o innych. Najszczęśliwsze są wtedy, kiedy wokół są ludzie.

I co teraz?

Pomyśl teraz swoich aktualnych i/lub byłych relacjach miłosnych. Czy w kontekście Twojego stylu przywiązania widzisz jakieś wspólne cechy? Czy wiesz co możesz zrobić, by postarać się uniknąć starych, powtarzających się błędów?